مسجد کبود تبریز

مسجد کبود تبریز یکی از مساجد تاریخی تبریز بشمار می رود و قدمت آن به دوران حکمرانی قراقویونلوها در قرن نهم هجری باز می گردد. تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی و از شهرهای بزرگ ایران می باشد. شهر تبریز در شمال غرب ایران قرار دارد و منطقه ای آذری‌نشین است. تبریز با دارا بودن جاذبه های گردشگری متعدد یکی از مقاصد محبوب گردشگران بشمار می رود. یکی از جاذبه های تاریخی تبریز مسجد کبود یا همان مسجد جهانشاه می باشد. در ادامه با سفرمی سری به مسجد کبود می زنیم. با ما همراه باشید…

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

 

مسجد کبود تبریز ؛ فیروزه ی اسلام

این مسجد بنایی تاریخی است که حین گشت و گذار در تبریز نظر هر بازدیدکننده ای را به خود جلب می کند. هنگامی که به درون مسجد قدم می گذاریم، معماری ایرانی – اسلامی آن احساسی لذت بخش و بی مثال را در وجودمان جاری می کند؛ با این وجود که چیزی از زیبایی آن باقی نمانده، اما قدمت و ارزش تاریخی آن کاملا قابل لمس است. مسجد کبود با عنوان «فیروزه ی اسلام» شهرت یافته ‌است و سبک معماری آن آذری می باشد.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

شهر زیبای تبریز؛ مرکز استان آذربایجان شرقی، در گذر تاریخ شاهد حمله های زیادی از جانب کشورهای همسایه بوده، ولی با وجود مردم غیور آن با قدرت از مرزهای ایران زمین محافظت شده است. مسجد جهانشاه یا کبود تبریز در گذشته عمارت مظفریه نیز خوانده می ‌شد. مسجد کبود به دستور یکی از فرمانروایان قره قویونلو، “جهانشاه بن شاه یوسف” بنا نهاده شد؛ اما در میانه ی کار احداث به درخواست “خاتون جان بیگم” زوجه ی جهانشاه، در سال 870 ه‍. ق متوقف گردید.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

 

تاریخچه

در سال ۸۴۵ هجری شمسی و در زمان سلطان جهانشاه و به دستور دختر او صالحه خانم مسجد کبود احداث گردید. این اطلاعات بر اساس کتیبه ی موجود بر روی سردر مسجد کبود می باشد. سلطان جهانشاه مقتدرترین حکمران سلسله قراقویونلو بود. سردر اصلی مسجد کبود کتیبه ‌ای کاشی کاری شده نصب گردیده که تاریخ سال ۸۷۰ (قمری) روی آن مکتوب می باشد. کتیبه ی سر در مسجد و دیگر کتیبه‌های آن به خط خوشنویس مشهور سده نهم، نعمت‌الله البواب است. نظارت بر ساخت مسجد کبود بر عهده ی عزالدین بن ملک قاپوچی بوده ‌است.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

متاسفانه در سال ۱۱۵۸ شمسی (۱۷۸۰ میلادی) زلزله ی شدیدی رخ داد که موجب رسیدن آسیب فراوانی به مسجد شد و گنبدهای آن فرو ریخت. مسجد کبود بیش از ۱۵۰ سال به صورت خرابه ماند تا آنکه در سال ۱۳۱۸ مورد بازسازی قرار گرفت. در سال ۱۳۵۵ بازسازی گنبد های مسجد با نظارت استاد محمدرضا معماران انجام شد.

کاشی کاری داخلی و خارجی مسجد کبود هنوز به اتمام نرسیده و ادامه دارد.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

 

معماری بنای مسجد کبود

این مسجد، با توجه به نامی که دارد، کاملا با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه ای رنگ پوشیده شده است؛ کاشی‌ های به کار رفته در آن به رنگ آسمان و دریا می باشد. با نگریستن به این کاشی های آبی رنگ آرامشی خاص وجودمان را فرا می گیرد. صحن بزرگ مسجد به شکل مربع است و در وسط آن حوضی برای وضو گرفتن قرار دارد. در میان این رنگ های کبود، کاشی‌ هایی با رنگ های سیاه و سفید به چشم می خورند. تضاد رنگ این کاشی ها با سبک و سیاق معرق به نظم کنار یکدیگر آمده اند.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

بنای اصلی مسجد کبود آجری می ‌باشد. تزئینات سر در اصلی آن با استفاده کاشی‌ های معرق، کتیبه‌ هایی به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی صورت گرفته است. بر روی این کتیبه ها سوره ‌های قرآن نوشته شده است و از کامل ترین نمونه‌ های معرق دوره اسلامی محسوب می گردد. در بنای مسجد تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ قابل مشاهده هستند؛ اما عدم وجود نور کافی درون مسجد، دیده شدن ظرافت‌ تزئینات داخلی را با مشکل مواجه کرده است.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

 

معماری گنبد بزرگ مسجد کبود تبریز

یکی از با عظمت ترین سازه های آجری معماران دوره ایلخانی گنبد بزرگ مسجد کبود به شمار می‌ رود. بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران تقسیم وزن گنبد بر روی پایه ‌های متعدد آن می باشد؛ این شیوه نشات گرفته از دوران ساسانی است. در هیچ نقطه‌ ای از جهان اسلام این همه ظرافت و عظمت به صورت یک جا قابل مشاهده نمی باشد.

گنبد جنوبی بر روی صحن جنوبی کوچک ‌تر واقع شده‌ است. این مسجد دارای هفت گنبد کوچکتر می‌باشد که سقف شبستان‌ های شرقی و غربی و ورودی مسجد را پوشانده‌ اند. در ساخت گنبدهای مسجد کبود از هیچ سازه‌ای استفاده نشده بود، به همین علت بازسازی گنبدها امکان پذیر نبود؛ چون معماران معاصر از نحوه ی ساخت گنبد بدون سازه مسجد هیچگونه اطلاعاتی نداشتند. در نهایت مشکل بازسازی با طرح استاد معماران برطرف گردید و بنا مجدداً بدون استفاده از سازه بازسازی گردید. در هنگام بازسازی مسجد، سردابه‌ ای به همراه 2 مقبره کشف شدند. گمان می رود که این 2 مقبره به جهانشاه و دخترش تعلق داشته باشند.

مسجد کبود تبریز؛ فیروزه ی اسلام

 

آدرس مسجد کبود تبریز

این مسجد واقع در خیابان امام خمینی می باشد. بعد از اینکه از چهارراه منصور عبور کردید، در مسیر پارکی کوچک و بنایی تاریخی به چشم می خورد که متاسفانه امروزه شرایط مناسبی ندارد. این بنای تاریخی مسجد کبود است که با نام مسجد جهانشاه نیز شناخته می شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


33.3KFollowers
26Followers
1.6KPosts
661Comments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe