اردشیر ساسانی که مدتها خود را برای سرکشی علیه اردوان پنجم “آخرین پادشاه اشکانی” آماده می‌ساخت,دژ-کاخی در ارتفاعات فیروز آباد ساخت که امروزه قلعه دختر نام دارد. این قلعه در شش کیلومتری جاده فیروزآباد بهشیرازدر دامنه کوهی مشرف به جاده قرار دارد.

این بنا درست مانند آشیانه عقابی است که بر سر یک تخته سنگ, در وسط گردنه ای که منظره‌ی زیبای طبیعی دارد قرار گرفته است.این دژ یک فلات کوهستانی را اشغال کرده که از سه طرف به وسیله‌ی تنگه احاطه شده و مساحت آن بیش از ۵۰۰ متر مربع است و وسعت آن به حدی است که یک لشگر را در خود جای می‌دهد.

Untitled 4 - قلعه دختر فیروزآباد؛ دژ استراتژیک اردشیر ساسانی

دیوارهای خارجی این قلعه, به شکل بارو کشیده شده و بنا بر روش کهن معماری شرقی, ستون های چهارگوش بر آن‌ها پهلو داده‌اند.درون بارو, قسمت اصلی دژ-کاخ قرار دارد که خود شاهکاری از جسارت فنی است.این بنا با مصالحی چون سنگ لاشه و گچ (به سبک معماری ساسانی) ساخته شده و دارای سه فضای اصلی به قرار زیر است:

تاسیسات نگهبانی و آب انبار(در پایین‌ترین سطح)

حیاطی با اتاق‌های پیرامون (در سطح میانی)

ایوانی رفیع و گنبدخانه‌ای باشکوه (در بلندترین سطح)

Untitled 6 - قلعه دختر فیروزآباد؛ دژ استراتژیک اردشیر ساسانی

Untitled 2 - قلعه دختر فیروزآباد؛ دژ استراتژیک اردشیر ساسانی

امروزه, سقف قوسی ایوان فرو ریخته, اما احتمالا باید آن را از نوع قوسهای گهواره‌ای به شمار آورد.خوش‌بختانه پوشش گنبدی تالار اصلی(گنبدخانه), کماکان به شکل اصیل خود پابرجاست.به منظور احداث گنبد برروی بشن (هیکل مکعبی شکل گنبدخانه) از فیلپوش (فیلپوش به پوشش گوشه‌ای دیوار که از کنج شروع می‌شود و بین دو دیوار متقاطع قرار می‌گیرد اطلاق می‌شود.)در گوشه‌سازی استفاده شده است.برای اجرای فیلپوش, مانند صدف حلزون از گوشه شروع شده, لایه های طاقی روی همدیگر پوشش یافته تا جایی که به حد مطلوب رسیده است(یعنی منتهی به جایی که مربع را تبدیل به هشت ضلعی کند).بدین شکل, گنبدی بر فراز تالار قلعه استوار شده که امروزه آن را قدیمی ترین گنبد پابرجای جهان می‌دانند. درون گنبد خانه, گچ بری‌های رنگین آرایش یافته بود که امروزه مختصری از آنها باقی مانده است. این گونه اتاق‌های پذیرایی و تالار تخت, حاکی از آن است که این بنا محل مسکونی سلطنتی بوده است.درست به این دلیل این بنا را دژ-کاخ می‌نامند. برای تامین آب قلعه نشینان, دو حلقه چاه در کوه کنده شده که تا کف رودخانه‌ی تنگاب عمق دارد و سرانجام این که اردشیر با ساخت چنین دژ مستحکمی توانست تا مدت‌ها بر جاده‌ی پایین دست نظارت داشته باشد و پرچم استقلال خویش, یعنی ساخت شهر اردشیر خوره را هم چنان در اهتزاز نگه دارد.

Untitled 3 - قلعه دختر فیروزآباد؛ دژ استراتژیک اردشیر ساسانی

Untitled 5 - قلعه دختر فیروزآباد؛ دژ استراتژیک اردشیر ساسانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


33.3KFollowers
26Followers
1.4KPosts
558Comments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe