حمام گنجعلی خان کرمان؛ شاهکار معماری صفوی و تلفیقی از هنر معماری کهن و سنت های تمدن کارمانیا است. این حمام به عنوان یکی از زیباترین بناهای تاریخی دیار کریمان، زندگی پیشینیان کرمانی را منعکس می کند.

همراه با سفرمی سری به حمام گنجعلی خان کرمان می زنیم.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

تاریخچه ی احداث حمام گنجعلی خان

در عهد شاه عباس صفوی که یکی از دوره های مهم تاریخ بشمار می رود، گنجعلی خان زیگ به حکمروایی کرمان رسید. گنجعلی خان در دوره ی سی ساله ی حکومتش به ساماندهی و آبادانی شهر ویران کرمان و روستاهای اطراف آن پرداخت. گنجعلی خان برای رونق بخشیدن به کرمان تلاش فراوانی کرد. وی چندین بنای عام المنفعه با هزینه ی خزانه دولت احداث نمود و با وقف های بسیار موجب رونق اقتصادی و احیای کالبدی شهر کرمان شد.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان از زیباترین آثار تاریخی شهر کرمان و حاصل تلاش سلطان محمد معمار یزدی است. دیوارهای حمام نیز توسط “علیرضا عباسی” خطاط و هنرمند معروف آن عصر مزین شده است.

  • آثار برجسته ی حمام گنجعلی خان

آثار برجسته ی گنجعلی خان از قبیل آرسن یا میدان بزرگ می باشد که در اطراف آن بازار، ضراب خانه، مسجد، کاروان سرا، مدرسه، آب انبار و حمام بنا شده است. تمامی این بناها از لحاظ معماری و زیبایی از جمله آثار سرآمد ایران قلمداد می گردند. به گفته ی برخی وی برای ساخت این آثار میدان نصف جهان اصفهان را الگو قرار داده است.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

ساختار معماری حمام گنجعلی خان کرمان

ورودی حمام گنجعلی خان در بازار کنار میدان قرار گرفته است. حمام گنجعلی خان کرمان همانند حمام های دیگر متشکل از دو بخش اصلی سربینه و گرم خانه و چند بخش فرعی است.

سربینه قاعده ای هشت ضلعی و فضای میانی گسترده ای دارد. این فضا با شش غرفه در شش ضلع می باشد و حوضی کشکولی شکل در میانه دارد. فضای میانی، طاق بلندی دارد که رسمی بندی های پرکار، در ترکیبی زیبا با مقرنس های ظریف آن را به سقفی موزون و پرچین و شکنج تبدیل کرده است. رسمی بندی نوعی کاربندی، متشکل از شبکه ی هندسی با قوس های متقاطع است.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حوض کشکولی شکل که در میانه ی این فضا قرار گرفته است، در زیر نورگیر بزرگ وسط سقف، جلوه ی خاصی به فضا بخشیده است. ازاره های بلند سربینه با کاشی های هفت رنگ زیبا مزین گشته اند.

میان در، که تبادل حرارت بین سربینه و گرم خانه را به حداقل می رساند، از بخش های مختلفی تشکیل یافته است.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

میان در همانند سربینه ی کوچکی است که افراد پس از استحمام مدتی در آن منتظر می ماندند تا تغییر درجه ی حرارت را بتوانند تحمل کنند. آن سوی دیگر میان در فضایی شش گوش است که با سکوهای اطرافش به گوشه ی گرم خانه راه دارد. گرم خانه در فضایی با قاعده ی مستطیل وجود دارد که حوضی چهارگوش، در میانه ی آن است.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

خزینه ی حمام سه حوض مستقل دارد که حوض میانی با آب گرم و دو حوض دیگر با آب نیم گرم و سرد پر می شده اند. خلوت گرم خانه فضایی است با قاعده ی هشت ضلعی که در کنار خزینه واقع شده است.

حوض ها، حوضچه ها و خزینه های حمام از آب قنات معروف شهرآباد، پر می شده که آن نیز از آثار گنجعلی خان بوده است.

حمام گنجعلی خان کرمان؛ تلفیقی از هنر معماری کهن و تمدن کارمانیا

حمام گنجعلی خان امروزه

حمام گنجعلی خان تا ۵۰ سال پیش مورد استفاده ی کرمانیان بوده، اما از حدود سال ۱۳۴۷ مورد بازسازی قرار گرفت و به موزه گنجعلی خان بدل گشت. این حمام امروزه به نام موزه مردم شناسی شهرت یافته و به یکی از پربازدیدترین جاذبه های استان کرمان تبدیل شده است.

در این موزه صحنه هایی از نحوه ی استحمام در گذشته، وسایل استحمام در گذشته و پیکره هایی از خدمه ی حمام و مردم در معرض دید قرار داده شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


33.3KFollowers
26Followers
1.8KPosts
716Comments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe