ماناها همانند اوراتورها در اوایل هزارهء اول قبل از میلاد در صحنهء سیاسی شمال غرب ایران سربرآوردند و در اندک زمانی توانستند نواحی جنوب شرقی دریاچهء ارومیه تا حدود جنوب غربی دریای مازندران را زیر سیطرهء خویش بگیرند. تاکنون در چهار محل با انجام کاوش های باستان شناسی آثار با ارزشی از فرهنگ مانایی به دست آمده است که عبارتند از: زیویه در نزدیکی سقز، قالایچی در شمال شرق بوکان، ربط در جنوب غرب شهر ربط در شهرستان سر دشت و حسنلو در نزدیکی شهر نقده. در کاوش های محوطه ی قالایچی کتیبه ای به خط آرامی کهن کشف شده که بر اساس خوانش آن می توان ادعا کرد که این محوطه همان ازیرتور، مرکز دولت ماناست. اما بی تردید محوطه ی باستانی حسنلو را می توان یکی از مراکز مهم این دولت در نظر گرفت.
1 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

Untitled 2 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

تپه حسنلو

تپه حسنلو در ۹ کیلومتری شمال شرقی نقده در استان آذربایجان غربی قرار دارد. این تپه توالی فرهنگی از عصر نوسنگی تا عصر آهن را به نمایش می گذارد. به استناد یافته های موجود، حسنلو در اوج شکوفایی در هزاره های ۲ و ۱ ق.م. از مراکز عمده ی تجارت و تولید آثار و اسناد هنری بود.

در نتیجه ی کاوش های هیئت مشترک امریکایی – ایرانی به سرپرستی رابرت هنری دایسن از راس تپه ی مرکزی یا تپه ارگ ساختمان هایی نمودار شد که به دوره ی حسنلوی چهارم تعلق داشتند و به بناها یا ساختمان های سوخته مشهور شدند. این نام گذاری به این علت است که در حدود سال ۸۰۰ ق.م. در نتیجه ی آتش سوزی مهیب بناهای این دوره به همراه انسان ها اسب ها، و تمامی اشیای داخل آن ها سوخته و به تلی از خاکستر تبدیل شدند.

Untitled 9 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

جام زرین حسنلو-قدمت:۳۰۰۰ سال-موزه ملی ایران

Untitled 3 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلادسینه ریز طل-آثار تاریخی قلعه زیویه کردستان-موزه ملی ایران

این بناها دارای تالارهای ستون دار بزرگ، راه پله ی منتهی به طبقه ی دوم یا پشت بام، شبکه های زه کشی، سنگ فرش، رواق ستون دار و انبارهای متعدد بود. بخش اصلی مجموعه ی معماری کاوش شده دوره ی چهارم شامل ۵ ساختمان بزرگ و مفصل است که پیرامون دو حیاط با عناوین حیاط بالا و حیاط پایین کشیده می شد که حداقل یکی از بناهای معبد حسنلو را در خود جای می داد و برخی از آن ها نیز اقامت گاه حاکم یا والی شهر بود. در ارتباط با تالارهای ستون دار گفتنی است که این نوع ساختار در معماری و شهرسازی اوراتورها، مادها و همخامنشیان نیز ظاهر شده است.

از شهر دوره ی چهارم شواهد گسترده ای از تجارت با مناطق دور و نزدیک به دست آمده است. در این دوره افزون بر واردات کالاهای مصرفی و زینتی مختلف از مناطق دور و نزدیک، صنعتگرانی با قومیت های مختلف نیز در کارگاه های خود در حسنلو به تولید محصولات گوناگون از جمله ظروف و اشیای فلزی، منسوجات، کنده کاری عاج، تولید اسباب و اثاثیه ی فلزی و چوبی و جز آن ها اشتغال داشتند. در مجموعه یافته های حسنلو اشیاء فاخر و کم نظیر بسیاری وجود دارد که مشهورترین آن ها شاهکار هنری دنیای باستان یعنی جام زرین حسنلوست.

ساختار منسجم سیاسی و شکوفایی اقتصادی و فرهنگی و ایجاد شهرهای مستحکم هم نتوانست از غروب آفتاب پادشاهی مانا جلوگیری نماید. چرا که در زمان سلطنت کیاکزار، مانائیان، همچون سکاییان و پارسیان به تبعیت وی تن دادند.

Untitled 5 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

اشیای مکشوفه از تپه حسنلو- موزه ملی ایران

Untitled 6 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

شی برنزی تپه حسنلو- موزه مترو پولیتن- سده نهم پیش از میلاد

Untitled 8 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

یک میخ مکشوفه از تپه حسنلو-موزه ملی ایران

Untitled 7 - تمدن ماناها در ایران باستان؛۸۵۰ تا ۶۱۶ قبل از میلاد

قسمتی از تزیینات معماری تپه حسنلو- موزه ملی ایران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


33.3KFollowers
26Followers
1.4KPosts
566Comments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe