جشن مهرگان را به مهر یا میترا، ایزد بزرگ مشهور ایرانی و آریایی نسبت می دهند. این جشن با شروع پاییز، که آغاز سال جدید نیز محسوب می شد، با شکوه هرچه تمام تر در عصر هخامنشی و به خصوص در عصر ساسانی برگزار می گردید. ایرانیان این جشن را همانند بقیه ی جشن ها با گسترانیدن سفره و پادشاهان با شنیدن دادخواهی مردم و گرفتن و دادن هدایا گرامی می داشتند. شایان ذکر است که جشن مهرگان به لحاظ تاریخی منسوب به داستان فریدون و ضحاک  است. هرچند در این داستان نیز تحول فصول و حوادث طبیعی به شکل کنایه آمیز مطرح نبوده بلکه جشنی است بسیار قدیمی تر از آمدن آئین زرتشت.

در این مقاله با سفرمی همراه باشید، تا نگاهی به جشن مهرگان داشته باشیم.

قدمت جشن مهرگان در فرهنگ ایرانی

 

جشن و قدمت آن در فرهنگ ایرانی

واژه ی جشن از کلمه “یسنه” نشات گرفته است که ریشه ی اوستایی دارد و به معنی ستایش کردن می باشد. بنابر این هدف از برگزاری جشن ها در ایران باستان، گردهمایی مردم، خشنودی خدا و به تبع آن سرور و شادی مردم، خدمت رسانی و بخشش به تهیدستان و زیردستان و خلاصه ستایش پروردگار یکتا بوده است.

ایرانیان با فرهنگ دیرینه ای که دارند مفتخرند از ابتدا با تعالیم یکتا پرستی آشنا شدند و در زمانی که بسیاری از ملت ها از نعمت پیامبرانی چون زرتشت بی بهره بودند، پایه های اخلاق راستین و درستین انسانی را در دنیای باستان بنیان گذاشتند و درست به همین دلیل بود که کوروش بزرگ، اولین منشور حقوق بشر را به جهانیان معرفی کرد. بنابراین ایرانیان باستان به دلیل قدمت بیش تر و این که مدت زمان طولانی تری بار فرهنگ ارزشمند این مرز و بوم را به دوش کشیده اند، سهم بیش تری در آداب و رسوم امروز دارند.

قدمت جشن مهرگان در فرهنگ ایرانی

 

جشن مهرگان

مهرگان در ایران باستان پس از نوروز از بزرگترین جشن‌ ها محسوب می گردید که هر ساله در مهر روز از ماه مهر برگزار می شد. برگزاری جشن مهرگان همانند نوروز دارای آداب و رسوم خاص است.

جشن مهرگان به هزاره دوم پیش از میلاد باز می‌گردد و بیش از ۴۰۰۰ سال قدمت دارد. دیرینگی این جشن دست کم تا دوران شاهان باستانی و بزرگی چون فریدون بازمی‌گردد. فردوسی در شاهنامه به روشنی جشن کهن مهرگان و پیدایش آن در دوران پادشاهی فریدون اشاره کرده ‌است.

به روز خجسته سرِ مهر ماه               به سر برنهاد آن کیانی کلاه

زمانه بی اندوه گشت از بدی              گرفتند هر کس ره بخردی

دل از داوری‌ها بپرداختند                  به آیین یکی جشن نو ساختند

نشستند فرزانگان شادکام                   گرفتند هر یک ز یاقوت جام

میِ روشن و چهرهٔ شاه نو                  جهان نو ز داد از سرِ ماه نو

بفرمود تا آتش افروختند                    همه عنبر و زعفران سوختند

پرستیدن مهرگان دین اوست               تن‌آسانی و خوردن آیین اوست

اگر یادگارست ازو ماه و مهر              بکوش و به رنج ایچ منمای چهر

قدمت جشن مهرگان در فرهنگ ایرانی

مهرگان در یک کلام

جشن مهر نام دیگر مهرگان است که در مهر روز شروع می‌ شود. مدت زمان جشن مهرگان 6 روز به طول می انجامد و در رام روز تمام می شود. اولین روز جشن مهرگان عامه (همگانی) و آخرین روز جشن مهرگان خاصه (ویژه) نامیده می‌شود. در زمان ساسانیان بر این باور بودند که اهورا ‌مزدا یاقوت را در روز نوروز و زبرجد را در روز مهرگان آفریده ‌است. برخی ایرانیان باستان نیز بر این باور بودند که در این روز کاوه آهنگر علیه ضحاک به پاخواست و فریدون بر اژی دهاک (ضحاک) غلبه کرد. مردم ایران از هزاره دوم پیش از میلاد مهرگان را جشن می‌ گرفتند.

معنی واژگان مهر یا میترا در زبان پارسی فروغ، روشنایی، دوستی، پیوستگی، پیوند و محبت است و متضاد دروغ ‌گویی، پیمان ‌شکنی و نامهربانی می باشد.

ایرانیان باستان در گذشته به خاطر شکر نعمت‌هایی که خداوند بزرگ به انسان ها عطا فرموده و استوار کردن دوستی‌ها و مهرورزی میان انسان ها جشن مهرگان را برپا می کردند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


33.3KFollowers
26Followers
1.5KPosts
647Comments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe