رازهای پنهان مسجد شیخ لطف الله اصفهان

کل : 11

میانگین : 3.82

تاریخ انتشار: چهارشنبه, ۲۸ اسفند ۱۳۹۸

نمی شود به اصفهان سفر کرد و به میدان نقش جهان و تماشای بناهای تاریخی اش نرفت. مسجد شیخ لطف الله که در ضلع شرقی این میدان و رو به روی عمارت عالی قاپو واقع شده است، یکی از هنرمندانه ترین بناهای تاریخی است که در قرن یازدهم، به فرمان شاه عباس اول، ساخته شده است. این مسجد زیبا، که شاهکار نور و نقش و نگار است، داستان های جالبی را در خود جای داده است. شاهکارهای دیدنی مسجد شیخ لطف الله، چشم هر گردشگری را مسحور خود می کند. با این مسجد تاریخی و شگفت انگیز، در ادامه بیشتر آشنا شوید.

تاریخچه ی مسجد شیخ لطف الله

این مسجد در دوران طلایی معماری صفویه و توسط محمدرضا اصفهانی از معماران مطرح آن دوره بین سالهای ۱۶۰۲ تا ۱۶۱۹ میلادی ساخته شده است و از آن به عنوان شاهکار معماری یاد می شود. برای ساخت این مسجد بیش از 17 سال زمان صرف شده و امروزه در میدان نقش جهان اصفهان، میزبان گردشگران بسیاری است. خطاطی هایی که در کتیبه های مسجد به کار رفته است، اثر هنرمند مشهور و خطاط، “علیرضا عباسی” و “باقر بنا” است.

به دلیل اهمیت اسلام و شیعه در دوران صفویه، شاه عباس این مسجد را به احترام شیخ لطف الله جبلی عاملی که از لبنان به ایران آمده بود ساخت. گفته می شود که شیخ لطف الله پدر زن شاه عباس هم بوده است.

تاریخچه ی مسجد شیخ لطف الله

معماری مسجد شیخ لطف الله

معماری بی نظیر این بنا که با استفاده از نور طبیعی و هنر معرق در کنار ترکیب رنگ های بسیار زیبا، نقش و نگارهای زیبایی خلق کرده است، باعث جذب مخاطبان زیادی از سراسر دنیا شده است. مسجد شیخ لطف الله یک مسجد ساده نیست. در معماری مسجد شیخ لطف الله، عجایب بسیاری نهفته است. در ادامه، با آن آشنا می شویم.

معماری مسجد شیخ لطف الله

نور آفتاب و تابش بر روی آیات قرآنی

تمام آیاتی که در دیواره بیرونی مسجد قرار گرفته اند، کاملا حساب شده با احتساب زوایای نور و تابش خورشید نوشته شده است. هر زمان که نور آفتاب به این آیات قرآنی می تابد، یک آیه به طور کامل نمایش داده می شود و در ساعتی دیگر، نور آفتاب بر روی آیات دیگر می چرخد.

مسجدی بدون مناره و صحن

این مسجد بدون مناره و صحن است و یکی از زیباترین گنبدهای تاریخ ایران را دارد. دلیل این که این مسجد بدون مناره و صحن است هنوز به طور کامل مشخص نیست اما روایت هایی در این باب وجود دارد. اول این که مناره به منظور دعوت افراد برای حضور در مسجد استفاده می شود اما این مسجد، برای استفاده عموم ساخته نشده بود و به نظر می رسد که وجود مناره، برای دعوت اشخاص خاص، بی دلیل بوده است.

مورد بعدی در معماری مساجد این است که معماران، گنبد را نمادی از زن و مناره را نمادی از مرد می دانند. وجود گنبد به تنهایی در این مسجد، نمایش دهنده این است که این مسجد اختصاصا برای زنان ساخته شده است. برخی از روایات می گویند که این مسجد حرمسرا نیز بوده است. با این حال هیچ قطعیتی در این باره وجود ندارد و هنوز دلایل عدم وجود مناره مشخص نیست.

مسجدی بدون مناره و صحن

تغییر رنگ مسجد در شبانه روز

اصفهان عجایب بسیاری دارد. معماری دوره صفویه، شگفتی های بسیاری را به جای گذاشته است. مسجد شیخ لطف الله، نیز با عجایبش، بینندگان را انگشت به دهان می گذارد. گنبد مدور با نقش های اسلیمی، تزئین شده است و از این هنر همین را بس که در زمان های مختلف روز و با توجه به زاویه خورشید رنگ گنبد تغییر می کند، صبح ها خاکی رنگ، ظهرها صورتی و غروب به رنگ خاکستری در می آید. همین موضوع یکی از عجایب این مسجد است که توریست های بسیاری از سراسر جهان را، برای تماشای تغییر رنگ آن، به این شهر جذب می کند. نکته جالب توجه این است که مسجد شیخ لطف الله تنها مسجد نخودی رنگ در دوره صفوی است. همه مساجد دوره صفویه گنبد آبی رنگ دارند اما این مسجد، بر خلاف آن ها، نخودی رنگ است.

ورودی این مسجد چند پله دارد و درِ ورودی از دو لنگه از چوب چنار و یک پارچه ساخته شده است که بعد از ۴۰۰ سال همچنان پابرجاست.

یکی از ویژگی های منحصر به فرد دیگر این مسجد چرخش ۴۵ درجه ای آن نسبت به محور شمال-جنوب و نسبت به قبله است که در اصطلاح معماری به آن پاشنه می گویند، اما این بنا چنان استادانه ساخته شده که هیچ اثری از کجی در آن دیده نمی شود. برای اصلاح این زاویه، یک راهروی زیبا که با کاشی های رنگارنگ که رنگ غالب آن سبز و آبی است ایجاد شده است. این راه رو در بدو ورود اول به سمت چپ و سپس به راست می چرخد.

بعد از گذر از این راهرو به محوطه اصلی  زیر گنبد که ارتفاع کمی از زمین دارد می رسید. رویارویی با هنر باشکوه از رنگ آبی تیره بر زمینه ی سفید با طرح های زیبا و طاووسی که در مرکز داخلی گنبد طراحی شده و پرهای آن به وسیله نور وارد شده از طاق بالای در ورودی مسجد تکمیل می شود.

تغییر رنگ مسجد در شبانه روز

محراب مسجد شیخ لطف الله

محراب مسجد شیخ لطف  بی شک از شاهکارهای بی نظر معماریست که از کاشی کاری های معرق و مقرنس به شکل ظریفی ساخته شده است. دو لوح داخل محراب وجود دارد که عبارت “عمل فقیر حقیر محتاج بر رحمت خدا محمد رضا ابن استاد حسین بنای اصفهان” روی آن حک شده است. کتیبه های دیگری هم به خط علیرضا عباسی که شامل روایاتی از پیامبر، امام ششم و اشعاری که بنا به اظهار کارشناسان از شیخ بهایی است دیده می شود. خطاط این بناها همان طور که گفته شد باقر بنا است. این محراب بخاطر رنگ تمیز و ترکیبات خطوط هماهنگش بسیار جذاب است.

محراب مسجد شیخ لطف الله

مشخصات دیگر مسجد شیخ لطف الله

شکل ظاهری این محراب، یک تاق دندانه دار است که این تاق کنگره دار از داخل دارای مقرنس های صدفی شکل است که در انتها با نقش های گیاهی زیبا ترسیم شده است.

بنای این مسجد بر یک چهار ضلعی استوار شده است که در قسمت های بالاتر به هشت ضلعی و در نهایت به صورت دایره وار به ساقه گنبد وصل می شود‌. دیوارهای این بنا برای تحمل سنگینی آن بسیار قطور ساخته شده است به طوری که قطر آن در قسمت پنجره ها به ۱ متر و هفتاد سانتی متر و در قسمت های اصلی حتی به بیش از دو متر می رسد.

در بالای درِ ورودی از راهرو به شبستان، یک محفظه باز وجود دارد که برای روشنایی عمومی و محراب ایجاد شده است.

شانزده پنجره در ساقه ی گنبد به شکل مشبکی و گراگرد این بنا برای تامین روشنایی مسجد وجود دارد که در تمام روز قسمتی از تابش خورشید را وارد شبستان می کند و هربار  نور را بر روی  قسمت های مختلف از آیه های نوشته شده منعکس می کند.

پله های ورودی مسجد شیخ لطف الله

کلام آخر

با این که درباره مسجد شیخ لطف الله به طور کامل توضیح داده ایم اما شگفتی هایی که در این مسجد وجود دارد، تا با چشمِ دیده، نظاره نشود، به زیبایی تمام، قابل درک نیست. هزینه ای که بابت ورود به این مسجد تاریخی پرداخت می شود ناچیز است و در مقابل این همه شگفتی، قابل چشم پوشی است. دوربین به دست باشید و از این مسجد زیبا و پر رمز و راز عکاسی کنید و خاطره بازدید از آن را ثبت کنید.

نظرات کاربران