باغ دولت‌آباد یکی از باغ‌های ایرانی قدیمی شهر یزد در کشور ایران است. محمد تقی خان معروف به خان بزرگ سرسلسله خاندان خوانین یزد در اواخر دوره افشاریه آن را احداث کرده است. مرحوم محمد تقی خان ابتدا قناتی به طول ۶۵ کیلومتر احداث کرد و آب را از مهریز به یزد و محل کنونی باغ دولت‌آباد رساند و سپس مجموعه حکومتی (دارالحکومه) خود را بنا کرد. این باغ شامل ساختمان‌ها، حوض‌ها و آبنماهای بسیار زیادی است و مساحت آن حدود ۷۰ هزار مترمربع است که در فضای بین آن‌ها باغ‌هایی با درختان انار، انگور و… با گل‌های فراوان زینت‌بخش محیط بوده‌اند. قنات تاریخی عظیم دولت‌آباد متشکل از پنج رشته قنات است و قدمت آن به بیش از ۲۰۰ سال می‌رسد. آب این قنات از ارتفاعات مهریز سرچشمه می‌گرفت و پس از آبیاری بخشی از زمین‌های مهریز و به کار انداختن چند آسیاب آبی، مسیری بیش از ۵۰ کیلومتر را طی می‌کرد و به یزد می‌رسید و باغ دولت‌آباد از این طریق آبیاری می‌شد. باغ دولت‌آباد یزد؛ معماری متمایز در میان باغ‌های ایرانی

تقی خان بافقی پدر عبدالرضاخان یزدی و جد سلطانعلی خان وزیر افخم و خانواده‌های افخم ابراهیمی و افخمی است. مدارک مربوط به این موضوع در میان اسناد شخصی خانواده افخم ابراهیمی حفظ و نگهداری شده است. این باغ از دو بخش کلی اندرونی و بیرونی (جلوخان) تشکیل شده است. دولت‌آباد از نقطه نظر گونه‌شناسی عملکردی، باغ سکونتگاهی ـ حکومتی است. بخش اندرونی محل سکونت حاکم و خانواده‌هایش بوده که شامل ساختمان‌های هشتی (بادگیر تابستانه)، حرم‌سرا، بهشت آیین، مطبخ، برج دیدبانی، آب انبار خصوصی و اصطبل تابستانه و زمستانه است. عمارت هشتی از مهم‌ترین بخش‌های مجموعه به شمار می‌رود که در آن تلفیق جریان هوا و آب به زیباترین شکل صورت گرفته است. در این ساختمان، با تلفیق باد و آب که در حوض‌های داخل ساختمان در جریان است، هوای خنک از زیر بادگیر به قسمت شاه‌نشین و تالارها انتقال پیدا می‌کند و به همین دلیل به این بنا ساختمان تابستانه نیز گفته می‌شود. باغ دولت‌آباد یزد؛ معماری متمایز در میان باغ‌های ایرانی

این بنا از سه شاه‌نشین با درهای مشبک، اتاقک بادگیر، هشتی و دو اتاق پستو تشکیل شده و شکل کلی بنا به یک هشت‌ضلعی شبیه است. سقف قسمت میانی (هشتی) اثر استاد حاجی علی اکبر آخوند است و کاربندی بسیار زیبایی دارد. بخش بیرونی محل استقرار کاروان‌ها و رسیدگی به امور حکومتی است و شامل جلوخان و سردر، تالار آیینه، عمارت تهرانی، دو بازارچه، آب انبار عمومی می‌شود. آن‌چه این باغ را از میان باغ‌های ایرانی متمایز ساخته، بادگیر مرتفع آن است که با ۳۳٫۸ متر بلندترین بادگیر خشتی جهان شناخته شده است و از دیگر خصوصیات این بادگیر هشت‌ضلعی بودن آن است که باعث می‌شود باد در هر جهت به راحتی و به سرعت به قسمت زیرین هدایت شود. از سوی دیگر، در زیر این بادگیر حوضی قرار دارد که وزیدن باد به سطح آب حوض، هوای خنکی را در داخل بنا ایجاد می‌کند. باغ دولت‌آباد یزد؛ معماری متمایز در میان باغ‌های ایرانی

این باغ در سال۱۳۴۶ ثبت آثار ملی ایران شده و یکی از باغ‌های ایرانی ثبت شده در میراث جهانی توسط یونسکو است. باغ دولت‌آباد یزد از بناهای زیبای دوران زندیه است که پس از گذر سال‌های بسیار هنوز همچون نگین سبزی در دل کویر می‌درخشد. 

نمایی از باغ دولت‌آباد در شب

باغ دولت‌آباد یزد؛ معماری متمایز در میان باغ‌های ایرانی


33.3KFollowers
26Followers
2.3KPosts
1KComments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe