در ادبیات ایران به باغ ایرانی باغ سرا، پردیس یا فردوس گفته می‌شده است. این جهانگردان اروپایی بودند که این باغ سراهای ایرانی را با نام Persian Garden وصف کرده‌اند. باغ ایرانی سه ساختار و طراحی منحصر به فرد دارد. ابتدا این‌که در مسیر عبور جوی آب است، دوم این‌که با دیوارهای بلند محصور است و سوم این‌که در داخل باغ عمارت تابستانی و استخر آب است. این سه مشخصه، باغ‌های ایرانی را از دیگر باغ‌ها متمایز می‌کند. 
باغ ایرانی با تاریخ پیدایش قنات پیوند دارد. نخستین باغ‌های ایرانی در مسیر خروجی قنات ها شکل گرفته‌اند. نمونه این گونه باغ ها را می‌توان در طبس، یزد، گناباد و بیرجند و اکثر مناطق کویری دید.

تصویری از باغ ایرانی (باغ فین، کاشان)

ساختار و طراحی منحصر به فرد باغ ایرانی

معماری این باغ ها ریشه در باغ ایرانی پاسارگاد دارد. این باغ به دستور شخص کوروش کبیر ساخته شده بود. شکل کاشت درخت‌ها و در واقع هندسی‌سازی باغ و ترکیب کلی آن از دیدگاه کوروش گرفته شده‌ است. در دوره ساسانیان نیز باغ ها در جلوی کاخ‌ها و معابد ساخته شدند و این شیوه در دوره اسلامی نیز ادامه یافت.

قدیمی‌‌ترین سند تصویری که نظم باغ ایرانی را به تصویر می کشد، مربوط به دوره ساسانیان است. در نقش برجسته طاق بستان، طرح باغ شکار خسرو پرویز نشان داده شده است. این نقش برجسته تا حدود زیادی هندسه باغ و عملکرد آن را هویدا می‌کند.

باغ‌های پاسارگاد، چهلستون، فین، ارم، شازده، عباس‌آباد، دولتآباد، پهلوان‌پور و اکبریه مجموعه نه باغ ایرانی هستند که ثبت میراث جهانی یونسکو شده‌اند.

تصویری از باغ ایرانی (باغ شازده ماهان، کرمان)

ساختار و طراحی منحصر به فرد باغ ایرانی

جایگاه والای طبیعت در تفکر زرتشت به ویژه پرستش آب موجب شد تا علاوه بر انتظام انسانی، چشم‌اندازها و بستر طبیعی نیز در باغ مطرح شود. 
تنوع هندسی مشخص‌ترین ویژگی باغ‌های این دوره است. انتظام‌های محوری، مرکزی و چهاربخشی در باغ های این دوره دیده می‌شود. بسیاری از محققان باشکوه ترین عصر باغ‌سازی در ایران را دوره صفویه می دانند. در این دوره باغ‌ها به عنوان هنر شکل‌دهنده ساختار فیزیکی شهر بودند. باغ‌سازی در دوران صفویه از قزوین شروع شد. این شهر به عنوان پایتخت صفویه انتخاب شد و در حال حاضر از باغ های درباری جز چند ساختمان چیزی باقی نمانده ‌است. در زمان شاه عباس، پایتخت از قزوین به اصفهان منتقل شد. در اصفهان از همنشینی فضاهای شهری، خیابان، میدان و باغ ساختار هندسی این باغ شهر شکل گرفت.

تصویری از باغ ایرانی (باغ دولت‌آباد، یزد)

ساختار و طراحی منحصر به فرد باغ ایرانیسیر تحول طراحی باغ در دوره صفویه نیز همانند زنجیره‌ای به دوره تیموریان مرتبط بوده و در دوران قاجاریه به علت ارتباطات فرهنگی گسترده ایران با اروپا نشانه هایی از الگوی باغ‌سازی اروپایی در باغ های ایران نفوذ کرد و در دوران پهلوی به علت سهولت تردد بین ایران و دیگر کشورهای اروپایی احداث باغ‌ها و پارک های اروپایی یا آمیخته‌ای از آن‌ها رواج یافت. ابتدایی‌ترین و ساده‌‌ترین اصل هندسی باغ ایرانی ایجاد محوری در میانه باغ و به موازات طول آن است. به طور معمول، در دو طرف این محور درختان سایه‌انداز کاشته شده ‌است. هندسه باغ از تقسیمات راست گوشه تشکیل شده است. انتظام چهاربخشی مهم‌ترین این تقسیمات است. انتظام باغ بر اساس هندسه محوری و تقارن است.

شکل باغ ایرانی شامل انتظام آب، انتظام گیاه و انتظام معماری است. این انتظام‌ها در قالی‌های ایرانی و نگارگری نیز دیده می‌شوند و تصویری ایده‌آل از باغ ایرانی ارائه می دهند.

 https://www.safarme.com/


33.3KFollowers
26Followers
2.2KPosts
990Comments
28Followers
Follows
8.7KSubscribers
Subscribe